Mjerno regulaciona oprema
Kalorimetri – mjerila toplotne energije. Tačno mjerenje isporučene toplote za obračun, nadzor toplotnih podstanica i daljinsko očitavanje – kompaktni i kombinovani kalorimetri Sensus i Maddalena.
Šta je kalorimetar?
Kalorimetar, odnosno mjerilo toplotne energije, mjeri količinu toplote koju toplotni nosilac – najčešće topla voda – preda potrošaču u sistemu grijanja ili preuzme od njega u sistemu hlađenja. To je osnovno mjerilo za obračun po stvarno isporučenoj energiji: u toplotnim podstanicama zgrada, poslovnim i javnim objektima, industriji i pojedinačnim stanovima.
Svaki kalorimetar ima tri dijela: mjerač protoka, par temperaturnih sondi u polaznom i povratnom vodu i računsku jedinicu. Računska jedinica iz protekle zapremine i razlike temperatura izračunava isporučenu energiju i prikazuje je u kWh, MWh ili GJ.
Kako kalorimetar mjeri toplotu
Isporučena toplota srazmjerna je protekloj zapremini i razlici temperatura polaznog i povratnog voda:
gdje je k toplotni koeficijent vode, koji zavisi od temperature i pritiska (EN 1434), Δθ razlika temperatura, a V protekla zapremina. Zato je za tačan obračun podjednako važno precizno mjeriti i protok i temperature.
Ultrazvučni ili mehanički, kompaktni ili kombinovani
Ultrazvučni
Protok se mjeri vremenom prolaska ultrazvučnog signala niz i uz struju. Mjerni dio nema pokretnih dijelova: mali pad pritiska, registrovanje i malih protoka, otpornost na habanje i manja osjetljivost na nečistoće u vodi.
Mehanički
Jednomlazni ili višemlazni mjerači sa krilnim kolom i Woltman mjerači sa turbinom. Provjerena i ekonomična tehnologija za stanove, kuće i manje podstanice, kao i za velike prečnike kod kombinovanih mjerila.
Kompaktni
Mjerač protoka, računska jedinica i temperaturne sonde čine jedno mjerilo. Jednostavna ugradnja i zamjena; računska jedinica se kod mnogih modela može odvojiti za skučena mjesta ugradnje.
Kombinovani (split)
Mjerač protoka, računska jedinica i par sondi biraju se zasebno i povezuju kablom. Rješenje za veće prečnike, visoke temperature i toplotne podstanice – do DN 300 i nazivnog protoka 600 m³/h.
Poređenje
| Karakteristika | Ultrazvučni | Mehanički |
|---|---|---|
| Mjerni princip | vrijeme prolaska ultrazvuka | krilno kolo (jedno- ili višemlazno) ili Woltman turbina |
| Pokretni dijelovi | nema | krilno kolo ili turbina, prenos magnetnom spojnicom |
| Pad pritiska | mali | veći, raste sa protokom |
| Mali protoci | registruje i vrlo male protoke | prag pokretanja zavisi od mehanizma |
| Tipična primjena | podstanice, stanovi, hlađenje, sistemi sa većim zahtjevima za tačnost | stanovi i kuće, zamjena postojećih mjerila, veliki prečnici (Woltman) |
| Karakteristika | Kompaktni | Kombinovani (split) |
|---|---|---|
| Sastav | jedno mjerilo: mjerač protoka, računska jedinica i sonde | zasebni mjerač protoka, računska jedinica i par sondi |
| Opseg u ovoj ponudi | qp 0,6 – 10 m³/h (DN 15 – DN 40) | qp 0,6 – 600 m³/h (DN 15 – DN 300) |
| Ugradnja | jednostavna, na navojni priključak | mjerač protoka u cjevovod, računska jedinica na zid ili DIN šinu |
| Tipična primjena | stanovi, kuće, manje podstanice | toplotne podstanice, kotlarnice, industrija, glavna mjerna mjesta |
Prikazane su opšte razlike; tačni podaci za svaki model navedeni su na stranicama proizvoda i u tehničkim listovima proizvođača.
EN 1434 i MID: šta znače oznake na kalorimetru
EN 1434 je evropski standard za mjerila toplotne energije. Obuhvata opšte zahtjeve, konstrukciju, razmjenu podataka i interfejse (M-Bus), ispitivanje tipa, prvo ovjeravanje, kao i ugradnju, puštanje u rad i održavanje.
Za mjerila koja služe za obračun, evropska direktiva o mjernim instrumentima 2014/32/EU (MID), aneks MI-004, propisuje metrološke zahtjeve i postupak ocjenjivanja usaglašenosti. U Bosni i Hercegovini se na mjerila toplotne energije koja služe za obračun primjenjuju propisi iz oblasti metrologije – ocjenjivanje usaglašenosti i ovjeravanje mjerila.
| Oznaka | Značenje |
|---|---|
| Klasa tačnosti | 1, 2 ili 3 prema EN 1434 – najveća dozvoljena greška zavisi od protoka i razlike temperatura |
| qp | nazivni (trajni) protok, m³/h |
| qi | najmanji protok pri kom mjerilo zadržava tačnost |
| qs | najveći, kratkotrajni protok |
| qp/qi | dinamički opseg, npr. 1:50, 1:100 ili 1:250 |
| Δθ | razlika temperatura polaznog i povratnog voda, npr. 3 – 100 K |
| A, B, C | klase okruženja prema EN 1434 |
| E1, E2 / M1, M2 | elektromagnetne i mehaničke klase okruženja |
Mjesto ugradnje
Standardno mjesto ugradnje kompaktnih kalorimetara Sensus je hladniji vod – kod grijanja povratni vod. Kod više modela mjesto ugradnje (topliji ili hladniji vod) podešava se na licu mjesta, dok je izmjerena energija još ispod 10 kWh.
Temperaturne sonde
Sonde se isporučuju kao upareni par i ugrađuju direktno u medijum ili u zaštitne čaure, u skladu sa EN 1434. Dužina kabla i prečnik sonde zavise od prečnika cijevi i računske jedinice.
Grijanje i hlađenje
Za hlađenje i kombinovane sisteme koriste se izvedbe sa većim stepenom zaštite od kondenzacije i posebnim registrom energije hlađenja.
M-Bus, Wireless M-Bus, LoRaWAN i NB-IoT
M-Bus (EN 13757-2/-3, EN 1434-3)
- žična dvožična magistrala za zgrade i podstanice
- povezivanje sa regulatorima toplotnih podstanica i sistemima nadzora
- kratko vrijeme osvežavanja podataka o snazi i protoku
Wireless M-Bus (EN 13757-4, OMS)
- radio-veza na 868 MHz
- walk-by i drive-by očitavanje ili fiksna mreža sa gateway-ima
- šifrovanje poruka prema OMS specifikaciji
LoRaWAN
- mreža velikog dometa i male potrošnje
- moduli za Sensus PolluStat, PolluTherm F i PolluWatt Duo III
- Maddalena MICROCLIMA: LoRaWAN + 3 impulsna ulaza
NB-IoT
- očitavanje preko mreže mobilnih operatera
- kalorimetri sa impulsnim izlazom povezuju se spoljnim NB-IoT modulom, npr. ECHO Pulser
- podaci se prenose u AURA cloud
Za sisteme upravljanja zgradama dostupni su i Modbus RTU, a kod računske jedinice PolluWatt Duo III i BACnet, LON, KNX i N2 Open. Kalorimetri sa ulazima za impulse mogu da prenose i stanja vodomjera za hladnu i toplu vodu kroz isti komunikacioni kanal. Uređaje za povezivanje mjerila sa impulsnim izlazom pogledajte na stranici Komunikacioni uređaji.
Šta kalorimetri donose distributerima toplotne energije
Obračun po izmjerenoj energiji
Naplata isporučene toplote prema stvarno izmjerenoj potrošnji, sa stanjima zapamćenim na zadati datum očitavanja i mjesečnim vrijednostima u memoriji mjerila.
Očitavanje bez ulaska u objekat
Walk-by ili drive-by očitavanje radio-vezom, odnosno fiksna mreža: stanja svih podstanica na isti dan, bez dogovaranja pristupa i prepisivanja.
Nadzor rada podstanica
Snaga, protok i temperature polaznog i povratnog voda pokazuju kako podstanica radi. Mala razlika temperatura ukazuje na lošu razmjenu toplote ili neispravnu regulaciju.
Zapisivač podataka i greške
Satne, dnevne i mjesečne vrijednosti, maksimalni protok i snaga, sati rada sa greškom – podloga za analizu potrošnje i reklamacija.
Tarifni registri
Posebni registri za energiju isporučenu iznad zadate snage, protoka ili temperature povratnog voda – osnova za tarife koje podstiču nižu temperaturu povratnog voda.
Grijanje i hlađenje
Kombinovana mjerila sa automatskim prelazom između registara grijanja i hlađenja za objekte koji koriste isti razvod za oba režima.
Kalorimetri koje zastupamo
Sensus kalorimetri
Ultrazvučni PolluStat, mehanički PolluCom F, računske jedinice PolluTherm i PolluWatt Duo III, mjerači protoka do DN 300.
Detaljnije →
Maddalena kalorimetri
Kompaktni MICROCLIMA EVO i U, računska jedinica MICROCLIMA S3C, mjerači protoka K-BULK, KUS, KDSGW i WHAP.
Detaljnije →
AURA – softver za daljinsko očitavanje
Web portal i mobilne aplikacije za očitavanje, nadzor i razmjenu podataka sa obračunom.
Detaljnije →ATLAS UNION pomaže u izboru tipa i veličine kalorimetra prema protoku, prečniku, temperaturama i načinu očitavanja, a nudi i isporuku, ugradnju, puštanje u rad i servis isporučene opreme.
Maddalena mjerila toplotne energijeBrošura programa (EN) · PDF, 7 str.Softver i komunikacija
Pošaljite upit
Pošaljite nam osnovne podatke – nazivni protok ili prečnik, temperature, grijanje ili hlađenje i željeni način očitavanja – i predložićemo odgovarajući kalorimetar.